Gỗ tần bì – Đặc điểm cấu trúc, phân loại và ứng dụng trong cuộc sống

1. Gỗ tần bì là gì?

Gỗ tần bì, còn được gọi là gỗ ash (có tên khoa học là Fraxinus), là loại gỗ được khai thác từ cây cùng họ với cây oliu, phân bố ở châu Âu và châu Mỹ. Gỗ ASH được phân thành nhiều loại khác nhau tùy theo vùng sinh sống. Các loại bao gồm tần bì trắng (Fraxinus Americana), tần bì vàng (Fraxinus profunda), tần bì xanh (Fraxinus pennsylvanica) và tần bì Carolina (Fraxinus caroliniana). Gỗ tần bì và gỗ sồi Nga thực chất là cùng một loại gỗ. Sự khác nhau trong cách gọi là do vùng miền và quốc gia khác nhau. Ở miền Bắc thường gọi là gỗ sồi Nga, trong khi miền Nam gọi là gỗ tần bì. Ở Việt Nam, gỗ này thường được nhập khẩu từ các nước Bắc Mỹ và Đông Âu.

Gỗ tần bì được khai thác để sử dụng
Gỗ tần bì được khai thác để sử dụng

Một điều thú vị mà ít người biết đó là tần bì không phải loài cây tự nhiên mọc mà chúng là sản phẩm của tiến bộ khoa học và được bảo vệ bởi hệ thống chính sách và pháp luật nghiêm ngặt trong việc trồng và khai thác. Chất lượng và vân gỗ của tần bì càng đẹp và cao cấp hơn ở những vùng đất có khí hậu lạnh.

Vân gỗ đặc trưng của gỗ tần bì
Vân gỗ đặc trưng của gỗ tần bì

Mỗi loài cây gỗ tần bì có đặc điểm riêng và có màu sắc, mùi hương và tính chất vật lý đa dạng. Tùy thuộc vào loài cụ thể, gỗ tần bì có thể có màu từ trắng nhạt đến nâu đậm, và có vân gỗ phức tạp và đẹp mắt. Gỗ tần bì được sử dụng rộng rãi trong ngành công nghiệp gỗ và trong nhiều ứng dụng khác nhau như nội thất, sàn nhà, cửa, tủ và các công trình xây dựng khác. Nó cũng được trồng để lấy mật hoa sơn, một nguyên liệu để sản xuất mật ong sơn nổi tiếng.

Vì gỗ tần bì có tính chất cứng, chắc và đẹp mắt, nó được coi là một trong những loại gỗ quý và được ưa chuộng trong các sản phẩm gỗ và các công trình trang trí.

2. Đặc điểm cấu trúc, phân loại và tính chất gỗ tần bì

2.1. Đặc điểm cấu trúc

– Tính chất cơ học: Gỗ tần bì có tính chất cơ học tốt, bao gồm độ cứng và độ bền cao. Điều này làm cho nó chịu được lực tác động và va đập mạnh mà không bị biến dạng hay gãy. Gỗ tần bì thường được sử dụng trong các ứng dụng yêu cầu tính chất cơ học cao như làm nội thất, sàn nhà, cầu thang và đồ ngoài trời.

– Màu sắc và vân gỗ: Gỗ tần bì có màu từ trắng nhạt đến nâu đậm và có tông màu hơi vàng hoặc xám. Vân gỗ của gỗ tần bì thường phức tạp và đa dạng, bao gồm những sọc mảnh và vết nứt tự nhiên, tạo nên mẫu vân hấp dẫn trên bề mặt gỗ.

Gỗ tần bì có vân gỗ rất đẹp
Gỗ tần bì có vân gỗ rất đẹp

– Độ bền và chống mục nát: Gỗ tần bì có độ bền cao và khả năng chống mục nát tốt. Điều này làm cho nó phù hợp cho sử dụng trong môi trường ẩm ướt và ngoài trời. Độ bền của gỗ tần bì giúp nó có tuổi thọ cao và duy trì được hình dáng và đẹp mắt qua thời gian.

– Độ đàn hồi: Gỗ tần bì có tính đàn hồi tốt, cho phép sản phẩm làm từ loại gỗ này chịu được tác động và co giãn mà không bị hỏng hoặc gãy.

– Tính chống mối mọt: Gỗ tần bì chứa hạt tannin tự nhiên, làm cho nó có tính chống mối mọt tốt. Điều này làm cho gỗ tần bì phù hợp để sử dụng trong các ứng dụng ngoài trời và bên trong mà không bị tác động của côn trùng gây hại.

2.2. Phân loại gỗ tần bì

2.2.1. Gỗ tần bì trắng (white ash)

Giống gỗ này chủ yếu được tìm thấy ở cánh rừng của khu vực Đông Bắc Mỹ. Đặc điểm nổi bật của chúng là cứng, có tính đàn hồi cao và dễ dàng nhận màu khi sơn. Do đó, gỗ tần bì trắng được sử dụng phổ biến trong ngành sản xuất nội thất, đặc biệt là trong việc gia công và điêu khắc các chi tiết phức tạp.

Gỗ tần bì trắng (white ash)
Gỗ tần bì trắng (white ash)

Gỗ tần bì Mỹ, còn gọi là tần bì trắng (white ash), phân bố ở Bắc Mỹ và là loài cây tần bì phổ biến nhất tại khu vực này. Loài này cũng có kích thước lớn và gỗ chắc chắn, là nguồn cung cấp gỗ quý trong ngành công nghiệp.

2.2.2. Gỗ tần bì đen

Gỗ tần bì đen (Fraxinus nigra), cũng được gọi là gỗ tần bì đỏ. Nó là một loại gỗ có nguồn gốc từ khu vực Đông Bắc Mỹ, phía đông của Canada. Tên gọi “đen” được đặt là do thường gỗ tần bì đen có màu sắc tối hơn so với các giống còn lại của cây tần bì. Thớ gỗ và đường vân gỗ thường có màu nâu sậm và gần giống nhau, tạo nên một vẻ đẹp tự nhiên và ấn tượng cho sản phẩm làm từ loại gỗ này. Gỗ tần bì đen được ưa chuộng trong sản xuất nội thất cao cấp và các công trình xây dựng có yêu cầu chất lượng cao.

2.2.3. Gỗ tần bì Tamo (Tamo Ash)

Gỗ tần bì Tamo, còn được gọi là Fraxinus mandshurica, chủ yếu phân bố ở các nước như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Nga,… Đặc điểm đặc biệt của loại gỗ này là có những phần thân gỗ hình đậu phộng, được cho là do các loại dây leo quấn quanh cây gây cản trở nguồn dinh dưỡng, khiến cho cây phát triển không đồng đều.

2.2.4. Gỗ tần bì bí ngô (Pumpkin Ash)

Gỗ tần bì bí ngô, có tên khoa học là Fraxinus profunda và còn được gọi là Pumpkin Ash, chủ yếu phân bố ở khu vực Đông Bắc Mỹ. Gỗ của cây này cũng có màu nâu nhạt nhưng đậm hơn so với tần bì trắng một chút. Một số nhà sản xuất cũng sử dụng tần bì bí ngô để sản xuất gỗ veneer dùng trong chế tạo đồ nội thất.

2.3. Tính chất gỗ tần bì

2.3.1. Ưu điểm

– Tính chất cơ học: Gỗ tần bì có tính chất cơ học tốt, bao gồm độ cứng và độ bền cao. Điều này làm cho nó chịu được lực tác động và va đập mạnh mà không bị biến dạng hay gãy. Điều này làm cho gỗ tần bì trở thành lựa chọn phổ biến cho nội thất và các công trình xây dựng.

– Màu sắc và vân gỗ: Gỗ tần bì có màu sắc đa dạng từ trắng nhạt đến nâu đậm, và có vân gỗ phức tạp và đẹp mắt. Màu sắc và vân gỗ tạo nên vẻ đẹp tự nhiên và sang trọng cho các sản phẩm làm từ gỗ tần bì.

– Chống mục nát và mối mọt: Gỗ tần bì chứa hạt tannin tự nhiên, giúp tăng cường khả năng chống mục nát và chống mối mọt. Điều này làm cho nó phù hợp để sử dụng trong môi trường ẩm ướt và ngoài trời.

– Độ đàn hồi: Gỗ tần bì có tính đàn hồi tốt, cho phép các sản phẩm làm từ loại gỗ này chịu được tác động và co giãn mà không bị hỏng hoặc gãy.

– Dễ chế biến và hoàn thiện: Gỗ tần bì dễ dàng để chế biến và làm việc, cho phép tạo ra các sản phẩm phức tạp và đa dạng. Nó cũng có khả năng hoàn thiện tốt, cho phép dễ dàng tẩy trắng, nhuộm màu và hoàn thiện bề mặt.

2.3.2. Nhược điểm

– Giá thành: Gỗ tần bì có giá thành cao hơn so với một số loại gỗ thông thường khác. Do tính chất quý và các ưu điểm vượt trội, gỗ tần bì thường được coi là loại gỗ đắt tiền.

– Có thể bị tấn công bởi sâu bệnh: Dù có khả năng chống mục nát và mối mọt tốt, gỗ tần bì vẫn có thể bị tấn công bởi một số sâu bệnh khác nhau, đặc biệt khi bị tác động bởi điều kiện môi trường không thuận lợi.

3. Ứng dụng gỗ tần bì trong đời sống

3.1. Nội thất nhà ở

Gỗ tần bì được sử dụng để chế tạo nội thất nhà ở như bàn ăn, bàn làm việc, tủ, kệ sách, giường, ghế, và các bộ bàn ghế. Gỗ tần bì có màu sắc và vân gỗ đẹp, làm cho các sản phẩm nội thất trở nên sang trọng và đẳng cấp.

Không gian nội thất được làm từ gỗ tần bì
Không gian nội thất được làm từ gỗ tần bì

Sàn nhà và sàn gỗ: Gỗ tần bì thường được sử dụng để lắp đặt sàn nhà và sàn gỗ. Sàn gỗ tần bì tạo ra không gian ấm cúng và tự nhiên, làm cho không gian sống trở nên dễ chịu và thoải mái. Cửa và cửa sổ: Gỗ tần bì là lựa chọn phổ biến cho việc làm cửa và cửa sổ. Cửa và cửa sổ làm từ gỗ tần bì mang lại không gian sang trọng và ấm cúng và đồng thời có tính chất cứng và chống thời tiết tốt.

3.2. Ngoại thất

Trang trí nội ngoại thất: Gỗ tần bì cũng được sử dụng để trang trí nội thất và ngoại thất như ốp tường, bức tường gỗ, cột, và các vật dụng trang trí nhỏ khác.

Bộ bàn ghế kết hợp giữa gỗ tần bì và mành mây
Bộ bàn ghế kết hợp giữa gỗ tần bì và mành mây

Cầu thang và lan can: Gỗ tần bì thường được sử dụng để làm bậc cầu thang và lan can, tạo nên không gian cầu thang đẹp mắt và an toàn.

3.3. Không gian

Nội thất và trang trí khách sạn và resort: Gỗ tần bì thường được sử dụng để trang trí và làm nội thất cho các khách sạn, resort và khu nghỉ dưỡng cao cấp, mang lại vẻ đẹp tự nhiên và sang trọng cho không gian lưu trú.

Nội thất và trang trí nhà hàng và quán cà phê: Gỗ tần bì thường được sử dụng để tạo nên không gian ấm cúng và đẳng cấp cho nhà hàng, quán cà phê và nhà hàng sang trọng.Nhờ vào chất lượng và đa dạng màu sắc, gỗ tần bì ngày càng được ưa chuộng và sử dụng rộng rãi trong ngành công nghiệp gỗ và thiết kế nội thất. Loại gỗ này đem lại sự sang trọng và tạo nên sự hài hòa tự nhiên trong không gian sống và làm việc.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Trên quãng đường dài của lịch sử con người, gỗ tần bì luôn gắn bó chặt chẽ với cuộc sống và văn hóa của chúng ta. Từ việc xây dựng những ngôi nhà ấm cúng, chế tạo những đồ nội thất tinh tế, cho tới nghệ thuật điêu khắc hay những tác phẩm nghệ sĩ tài ba vẽ ra trên tấm ván gỗ, tất cả đều thể hiện sự tôn vinh và ưa thích vẻ đẹp tự nhiên của loài cây này. Nhìn lại lịch sử, chúng ta nhận thấy tầm quan trọng của gỗ tần bì trong cuộc sống con người. Chúng ta hãy đoàn kết, tôn trọng và bảo vệ tài nguyên quý giá này để tiếp tục cùng nhau chung tay xây dựng một thế giới tốt đẹp hơn, nơi mà sự hài hòa giữa con người và thiên nhiên luôn được ưu tiên hàng đầu.