Cây mây là cây gì? Đặc điểm hình thái, cấu tạo và vai trò trong đời sống

1. Cây mây là cây gì?

Cây mây, còn được gọi là tre mây, thuộc họ Poaceae và là một loại cây có nguồn gốc từ khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới. Đặc điểm đặc trưng của cây mây là thân cây mảnh mai và nhẹ nhàng, thường được hình thành từ các sợi tre mảnh có chiều dài từ vài mét đến hàng chục mét. Điều đặc biệt ở cây mây là các cành lá xếp chồng lên nhau, tạo thành một mạng lưới li ti, giúp tạo ra hình dạng và cấu trúc độc đáo cho cây.

Cây mây, thuộc họ Poaceae
Cây mây, thuộc họ Poaceae

2. Cấu trúc và tính chất của cây mây

2.1. Đặc điểm cấu trúc

Thân cây mây là một mạng lưới được tạo thành từ các cành lá mảnh nhẹ, li ti chồng lên nhau. Những sợi tre mỏng được kết nối với nhau tạo nên hình dạng và cấu trúc cho cây mây. Tùy thuộc vào loài cây và điều kiện môi trường, chiều cao và hình dạng của cây mây có thể thay đổi từ nhỏ nhắn đến cao lớn và từ dạng tròn đến dạng chữ A.

Đặc điểm hình thái cây mây
Đặc điểm hình thái cây mây

2.1.1. Thân:

Thân của cây mây thường được mô tả là thẳng, cứng cáp và có gai nhỏ trên bề mặt. Tuy nhiên, có một số loại cây mây có thân hơi cong hoặc thụt vào. Thân của cây mây có chiều cao từ khoảng 1,2m đến 3,6m, tùy thuộc vào loại cây cụ thể. Thân cây có màu xám hoặc xám nâu, và bề mặt thân có thể hơi nhẵn hoặc có gai nhỏ như gai cắm. Thân cây mây cũng có khả năng tồn tại qua nhiều năm, và củ rễ nông giúp cây mây tái sinh mỗi mùa vụ.

2.2.2. Lá:

Lá của cây mây có hình dạng bản rộng, dạng phiến lá nhọn ở hai đầu. Kích thước của lá lớn, thường từ 30cm đến 60cm chiều dài và 10cm đến 20cm chiều rộng. Lá có bề mặt mềm mại, nhẵn và bóng, giúp nó thấm nước nhanh chóng và dễ dàng lau chùi. Màu sắc của lá thường là xanh lục tươi hoặc xanh đậm, tạo nên vẻ đẹp tự nhiên và tươi mát cho cây mây.

2.2.3. Hoa:

Cây mây có hoa đẹp và nổi bật, thường có hình ống dài và mở rộng từ ngọn hoa ở đỉnh thân. Hoa của cây mây có kích thước nhỏ, đường kính từ 5cm đến 10cm, và thường có màu sắc tươi sáng như đỏ, cam, vàng, trắng hoặc hồng. Hoa thường nở vào cuối mùa xuân đến đầu mùa hè, tùy thuộc vào loại cây cụ thể. Những bông hoa đẹp này thu hút sự chú ý của côn trùng, như bướm và ong, giúp thụ tinh và lan tỏa phấn hoa trong môi trường xung quanh.

2.2.4. Quả:

Cây mây sinh trưởng quả dạng bẹ mỏng, thường dài từ 5cm đến 15cm, và chứa nhiều hạt nhỏ màu nâu hoặc đen. Tuy nhiên, quả của cây mây không phải là loại quả ăn được và không được sử dụng cho mục đích ẩm thực. Quả chủ yếu chứa hạt giúp cho việc sinh sản và tái tạo cây mây.

2.2.5. Rễ:

Rễ của cây mây thường phát triển mạnh mẽ và rải rác trong lòng đất, giúp cây mây hấp thụ nước và chất dinh dưỡng. Các rễ chủ yếu phân cấp là rễ chùm và rễ thường, giúp cây mây cố định chặt vào đất và tăng cường khả năng chịu lực.

2.2. Các loài cây mây phổ biến

2.2.1. Cây mây mật (mây nếp)

Cây mây mật có các đặc tính quý: Vỏ cây trắng ngà, bóng, đẹp, nhẹ, bền, ruột cây xốp dẻo, trắng bóng tự nhiên, mịn thớ, độ cảm quang mạnh khi nhuộm màu, chịu nhiệt và kháng ẩm cao… Trồng mây nếp làm hàng rào có tác dụng bảo vệ nhà cửa, vườn cây và các trang trại chăn nuôi… Từ bẹ lá, vỏ, ruột cây mây nếp đều dễ uốn định hình, dễ chế tác.

Mây mật (mây nếp)
Mây mật (mây nếp)

Cây ưa ẩm, ưa sáng, mọc rải rác trong rừng thường xanh nguyên sinh hay thứ sinh lá rộng hay được trồng ở vườn, trên đất màu mỡ nhiều mùn, từ vùng thấp lên đến độ cao 600m hay hơn. Ra hoa tháng 5-6, có quả tháng 4-5 năm sau.

2.2.2. Cây mây nước (mây vọt)

Mây nước là cây dễ sống do rễ mây khỏe, sinh trưởng nhanh, cây phù hợp với nhiều loại đất khác nhau nhưng phát triển tốt trên đất ẩm, tầng đất dày, có nhiều cây phù trợ. Không nên trồng mây nước trên đất quá chua mặn, tỷ lệ sỏi quá cao.

Mây nước (mây vọt)
Mây nước (mây vọt)

Dây leo, rất dài, tới 20m và hơn, thân hình sợi đều, dẻo. Lá có bẹ, phiến thon, chóp biến thành vòi dài. Chuỳ hoa, dày, trắng ở ngọn, hoa nhỏ, màu trắng vàng 6 nhị. Quả hạch, hình cầu, đỏ nhẵn, chứa 1 hạt màu hồng.

2.2.3. Cây mây cát (mây dẻo)

Thân dài đến 15m, đường kính 1cm. Lá chét 40-50 mỗi bên, gắn thành nhóm 2-5 lá, bẹ có gai đứng dài 2cm và roi dài 4-5m. Bông mo dài 1-2,5m, chuỳ 3-6, hoa nhỏ cao 2-3mm. Quả tròn, đường kính 4cm, vẩy vàng chót, đỉnh nâu.

Mây cát (mây dẻo)
Mây cát (mây dẻo)

Được dùng làm dây buộc và đan lát. Rễ được dùng trong một chế phẩm để điều trị bệnh về buồng trứng. Quả loại mây này có thể dùng ăn được.

2.3. Phân bố và môi trường sống của mây

Cây mây phân bố chủ yếu ở các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới, như châu Á, châu Phi, và châu Mỹ Latinh. Loài cây mây thường mọc thành từng bụi rậm hoặc thành nhóm ở khu vực đồng bằng, ven sông, rừng nhiệt đới và các khu vực có điều kiện khí hậu ấm áp, độ ẩm cao.

Tại Việt Nam, cây mây chủ yếu được khai thác từ rừng tự nhiên thuộc các tỉnh Bắc Bộ, Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ.

Thời vụ trồng mây sẽ rơi vào các thời gian khác nhau tùy thuộc vào từng khu vực và từng loại mây:

  • Vùng Đông Bắc và đồng bằng Bắc Bộ, trồng vào mùa xuân và mùa thu.
  • Các tỉnh phía tây Bắc Bộ và trung du vùng khu 4 cũ trồng vào tháng 5-7.
  • Các tỉnh nam Trung Bộ và cao nguyên trồng vào tháng 6-7.
  • Các tỉnh Nam Bộ trồng vào tháng 7-8.

3. Vai trò và ứng dụng của mây

3.1. Đóng góp trong việc bảo vệ đất đai và giữ nước

Cây mây có hệ rễ mạnh mẽ, giúp giữ chặt đất đai và ngăn chặn hiện tượng xói mòn đất. Hơn nữa, cấu trúc mạng lưới của cây mây giúp hấp thụ nước mưa và giữ nước trong đất, giúp điều hòa lượng nước trong môi trường tự nhiên.

3.2. Ảnh hưởng đến khí hậu và hệ thống khí tượng

Cây mây có khả năng hấp thụ khí cacbonic và phát thải oxy, giúp cân bằng khí hậu và cung cấp không khí trong lành. Đặc biệt, cây mây cũng đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh độ ẩm và nhiệt độ trong môi trường tự nhiên.

3.3. Tác động của cây mây đối với môi trường tự nhiên và con người

Mây tre mang lại nhiều lợi ích cho môi trường tự nhiên và con người như tạo ra môi trường sống cho nhiều loài động vật, cung cấp vật liệu xây dựng, làm đồ trang trí và trang trí không gian sống.

Món ăn từ mây của người đồng bào
Món ăn từ mây của người đồng bào

Ngoài ra, mây tre còn được sử dụng trong việc chế tạo các sản phẩm thủ công và nghệ thuật truyền thống, như trang trí không gian sống, làm hàng rào, ghế, bàn, giường, đèn treo và nhiều sản phẩm trang trí nội thất khác. Sự linh hoạt và tính thẩm mỹ của mây tre đã giúp nó trở thành một vật liệu trang trí phổ biến và yêu thích trong nội thất hiện đại.

Mây được sử dụng trong nội thất
Mây được sử dụng trong nội thất

4. Mây trong nội thất

4.1. Giới thiệu về mây trong nội thất

Mây tre, với tính chất nhẹ nhàng, mềm mại và sự độc đáo trong cấu trúc, đã trở thành một nguồn cảm hứng không thể thiếu trong trang trí nội thất. Sự tự nhiên và thanh lịch của mây tre mang lại cảm giác gần gũi với thiên nhiên và làm dịu đi không gian sống. Do đó, mây tre được sử dụng rộng rãi trong thiết kế nội thất để tạo ra những không gian ấm cúng, tươi mát và gần gũi với thiên nhiên.

Nghệ nhân thủ công đan lát với mây tre
Nghệ nhân thủ công đan lát với mây tre

4.2. Vai trò và ứng dụng của mây trong nội thất

  • Mây tre được sử dụng để trang trí và làm đẹp không gian nội thất.
  • Chúng có thể được sử dụng để trang trí các khu vực trong nhà như phòng khách, phòng ngủ, nhà bếp, hoặc sảnh.
  • Mây tre thường được sử dụng để làm rèm cửa, rèm cửa sổ, bức tường chắn gió, rèm chướng mắt trong nhà tắm và cảm giác sưởi ấm cho không gian.

Bên cạnh đó, mây tre cũng thường được dùng để làm ghế sofa, ghế đơn, bàn trà, giá sách, kệ trưng bày và nhiều vật phẩm trang trí khác trong không gian nội thất.

– Nội thất:

  • Ghế mây: Ghế ngồi, ghế đôn, ghế bành…
  • Bàn mây: Bàn ăn, bàn trà, bàn làm việc…
  • Giường mây: Giường ngủ, giường nghỉ dưỡng…
  • Tủ mây: Tủ quần áo, tủ sách, tủ đựng đồ…

– Các phụ kiện decor trang trí:

  • Đèn mây: Đèn trang trí, đèn chùm, đèn bàn…
  • Hộp mây: Hộp đựng đồ, hộp trang trí…
  • Giỏ mây: Giỏ đựng hoa, giỏ đựng đồ, giỏ trang trí…
  • Tranh và tranh treo mây: Tranh treo tường, tranh trang trí…

– Đồ trang trí sân vườn:

  • Ghế mây ngoài trời: Ghế sofa ngoài trời, ghế bành ngoài trời…
  • Bàn và bàn uống trà mây: Bàn uống trà ngoài trời, bàn uống trà sân vườn…
  • Thảm mây: Thảm trang trí sân vườn…
  • Màn che mưa mây: Màn che nắng, màn che mưa…

– Trang trí nội thất:

  • Giỏ treo tường mây: Giỏ để hoa, cây cỏ trang trí treo tường…
  • Vật trang trí tường mây: Gương trang trí, vật trang trí treo tường…
Một thoáng không gian phòng khách nội thất mây tre
Một thoáng không gian phòng khách nội thất mây tre

4.3. Cách chăm sóc và bảo quản nội thất mây

Để giữ cho nội thất mây luôn mới mẻ và bền đẹp, việc chăm sóc và bảo quản là rất quan trọng. Khi sử dụng nội thất mâu tre, cần đảm bảo rằng môi trường xung quanh luôn khô ráo và thoáng mát để tránh mục nát và ẩm mốc. Bề mặt mây nên được làm sạch thường xuyên để loại bỏ bụi bẩn và mảnh vụn, đồng thời tránh để mây tiếp xúc với nước mưa hoặc ánh nắng mạnh trực tiếp.

Thường xuyên vệ sinh là cách tốt nhất để bảo quản nội thất mây tre bền lâu
Thường xuyên vệ sinh là cách tốt nhất để bảo quản nội thất mây tre bền lâu

Cây mây đã chứng minh rằng vẻ đẹp tự nhiên và tính sáng tạo có thể gắn kết hài hòa trong ngành nội thất và trang trí. Với đặc điểm hình thái độc đáo, cấu trúc linh hoạt và vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguyên liệu cho nhiều sản phẩm đa dạng, cây mây đã trở thành một nguồn tài nguyên quý giá trong cuộc sống của con người.

Với sự kết hợp giữa tính sáng tạo của con người và vẻ đẹp tự nhiên của cây mây, ngành nội thất và trang trí đã tạo ra những tác phẩm tuyệt đẹp và sáng tạo, mang đến sự hài lòng và phong cách cho người sử dụng. Cây mây không chỉ là một nguồn tài nguyên bền vững mà còn là biểu tượng cho sự hòa hợp giữa con người và thiên nhiên, đem đến không gian sống đẹp tự nhiên và ấm cúng cho mọi người.

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

Hy vọng bài viết về Cây Mây của đội ngũ chuyên môn đến từ Nội Thất Home Mây (noithathomemay.com) có thể giúp bạn giải đáp được những thắc mắc của mình. Nếu bạn còn bất cứ câu hỏi nào, hãy bình luận hoặc nhắn tin riêng với HomeMay nhé.